Τεχνητή Νοημοσύνη και Εκπαίδευση – Επαναπροσδιορίζοντας την διδασκαλία και την μάθηση
Σάββατο, 25 Ιανουαρίου 2025
Σε όλες τις περιόδους τής ανθρώπινης ιστορίας, ο ρόλος τής τεχνολογίας ήταν και συνεχίζει να είναι ιδιαίτερα ουσιαστικός στην συγκρότηση των κοινωνιών. Η αγροτική και η πρώτη βιομηχανική κοινωνία, οι οποίες χαρακτηρίστηκαν αντίστοιχα από τις μηχανές που οργώνουν και εκείνες που παράγουν κίνηση με την δύναμη τού ατμού, είναι δύο πολύ χαρακτηριστικά παραδείγματα κοινωνιών που διαμορφώθηκαν από τις τεχνολογίες τους. Στο πλαίσιο καθεμιάς από αυτές δημιουργήθηκε εκπαιδευτικό σύστημα το οποίο ικανοποιούσε πρωτίστως τις οικονομικές και τις θεσμικές λειτουργικές ανάγκες.
Σήμερα, καθώς βρισκόμαστε στην τέταρτη βιομηχανική επανάσταση, η ανάπτυξη τής υπολογιστικής ισχύος και των αλγορίθμων έχει οδηγήσει σε πρωτοφανείς καινοτομίες, όπως είναι η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ), η οποία περιλαμβάνει συστήματα που μπορούν να μαθαίνουν, να προσαρμόζονται και να λαμβάνουν αποφάσεις με τρόπους που μιμούνται την ανθρώπινη νοημοσύνη. Η κοινωνία, όπως διαμορφώνεται από αυτούς τους τεχνολογικούς μετασχηματισμούς, παράγει νέες ανάγκες, οι οποίες στο επίπεδο τής εκπαίδευσης δεν μπορούν να ικανοποιηθούν από το υπάρχον μοντέλο. Αυτό σημαίνει ότι η εκπαίδευση, όπως την γνωρίζαμε, δεν ανταποκρίνεται στις σύγχρονες απαιτήσεις. Οφείλει να μετασχηματιστεί.
Οι εφαρμογές τής Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) είναι εργαλεία που επηρεάζουν αποφασιστικά το μοντέλο εκπαίδευσης. Η χρήση τους από την πλευρά των εκπαιδευτικών γίνεται ως επί το πλείστον στην βάση ενός εύκολου τρόπου σχεδιασμού ενός φύλλου εργασίας ή τής συλλογής ερωτήσεων ή προβλημάτων που δίνονται προς τους μαθητές με την προτροπή «λύσε», «απάντησε», «βρες», «υπολόγισε» κ.ά. Ανάλογα με την ορθότητα αυτών των απαντήσεων αναγνωρίζεται από τον εκπαιδευτικό ο βαθμός κατανόησης που έχουν οι μαθητές και οι οποίοι στην συνέχεια αξιολογούνται. Ωστόσο, όπως ο εκπαιδευτικός χρησιμοποιεί τις εφαρμογές τής Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) για να συλλέξει ερωτήσεις, κατά τον ίδιο τρόπο και οι μαθητές μπορούν να χρησιμοποιήσουν τις αντίστοιχες εφαρμογές προκειμένου να απαντήσουν. Υπ’ αυτήν την έννοια το ζητούμενο, το οποίο αποτελούσε το θεμέλιο τής εκπαιδευτικής πρακτικής όπως την γνωρίζουμε, καταρρέει.
Η λέξη «ερώτηση» είναι πράγματι ο πυρήνας τής παραδοσιακής εκπαίδευσης, αποτελώντας το κλειδί για την ενεργό συμμετοχή των μαθητών και την αξιολόγηση τής κατανόησής τους. Στην σύγχρονη εκπαίδευση, με την έντονη παρουσία τής Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ), η λέξη-κλειδί που αναδεικνύεται είναι η λέξη «έρευνα».
Γιατί όμως «έρευνα»; Η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) δεν απαντά απλώς σε ερωτήσεις, αλλά λειτουργεί ως αξιόπιστος οδηγός στην εξερεύνηση νέων ιδεών και γνώσεων. Μπορεί να προτείνει διαφορετικές προσεγγίσεις, να συνδέσει διάφορες έννοιες και να δημιουργήσει νέα ερωτήματα. Αυτό προκαλεί την ενεργό συμμετοχή των μαθητών, οι οποίοι, αντί να περιμένουν απλώς να απαντήσουν σε ερωτήσεις, ενθαρρύνονται να εξερευνήσουν το αντικείμενο με την βοήθεια τής Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ). Μπορούν να θέτουν τα δικά τους ερωτήματα, να δοκιμάζουν διάφορες υποθέσεις και να ανακαλύπτουν νέες πληροφορίες. Παράλληλα η έρευνα τους δημιουργεί την ανάγκη να αξιολογήσουν τις πληροφορίες που βρίσκουν, να διακρίνουν την αξιόπιστη από την αναξιόπιστη και να συνθέσουν τις δικές τους απόψεις, ανοίγοντας νέους δρόμους στην σκέψη και στην αναζήτηση καινοτομιών.
Η μετάβαση από την «ερώτηση» στην «έρευνα» σηματοδοτεί μια νέα εποχή στην εκπαίδευση. Η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) παρέχει τα εργαλεία για να κάνουμε την μάθηση πιο ενεργό, πιο διαδραστική και πιο σχετική με τον πραγματικό κόσμο. Ωστόσο, ο ρόλος τού εκπαιδευτικού παραμένει κεντρικός. Ο εκπαιδευτικός είναι εκείνος που καθοδηγεί την διαδικασία τής έρευνας, ενθαρρύνει την κριτική σκέψη και βοηθά τους μαθητές να αναπτύξουν τις δεξιότητες που θα χρειαστούν για το μέλλον.
Η παρούσα ημερίδα με τις κεντρικές ομιλίες και τις μικροδιδασκαλίες θέτει στο επίκεντρο αυτόν ακριβώς τον προβληματισμό: «Πώς μπορούμε να ενσωματώσουμε την “έρευνα” στην εκπαιδευτική διαδικασία, αξιοποιώντας τις εφαρμογές τής Τεχνητής Νοημοσύνης επί τής ουσίας, επαναπροσδιορίζοντας την διδασκαλία και την μάθηση;»
