Από την Ερώτηση στην Έρευνα ‒ Ο Μαθητής ως Ερευνητής στον Κόσμο τής Τεχνητής Νοημοσύνης
Στη μεταβατική εποχή που διανύουμε, η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) παύει να είναι μια τεχνολογία τού μέλλοντος και μετατρέπεται σε παγκόσμια πολιτισμική και επιστημονική πρόκληση τού παρόντος. Ο σύγχρονος κόσμος, η εργασία, η έρευνα, η τέχνη και ‒κυρίως‒ η εκπαίδευση διαμορφώνονται και εξελίσσονται μέσα από την αλληλεπίδραση με τις τεχνολογίες ΤΝ. Σε αυτό το δυναμικό και συχνά αμφιθυμικό περιβάλλον, καλούμαστε να επανατοποθετήσουμε τον ρόλο τού σχολείου και να σκεφτούμε πώς οι νέες τεχνολογίες ΤΝ μπορούν να υποστηρίξουν όχι απλώς τη διδασκαλία, αλλά τη σκέψη, την ερώτηση και την έρευνα.
«Πώς μπορεί ο μαθητής να γίνει υποκείμενο νοηματοδότησης και όχι απλώς χρήστης εφαρμογών που παράγουν “έτοιμες” απαντήσεις;» Σε αυτό το ερώτημα έρχεται να απαντήσει η παρούσα ημερίδα των Αρσακείων Σχολείων.
Ο σκοπός τής ημερίδας
Η ημερίδα με τίτλο «Η Τεχνητή Νοημοσύνη στην Εκπαίδευση: Από την Ερώτηση στην Έρευνα – Ο Μαθητής ως Συνομιλητής τής Γνώσης» αποτελεί μια καινοτόμο παιδαγωγική πρόταση που φιλοδοξεί να μετατοπίσει το κέντρο βάρους από τη συνηθισμένη παρουσίαση εργαλείων ΤΝ προς τους εκπαιδευτικούς στην ανάδειξη ενός νέου τρόπου σκέψης και μάθησης μέσα στο σχολείο: τής μαθητοκεντρικής ερευνητικής προσέγγισης με τη βοήθεια τής ΤΝ. Η ΤΝ δεν αντιμετωπίζεται ως «εργαλείο» για την παραγωγή φύλλων εργασίας ή αυτόματων απαντήσεων. Αντιμετωπίζεται ως συνομιλητής στη σκέψη, ως βοηθός στην έκφραση και ως οδηγός στην επιστημονική αναζήτηση. Η βασική αρχή τής ημερίδας συνοψίζεται στο τρίπτυχο:
«Ερώτηση – Έρευνα – Ερώτηση»
Ένα σχήμα που δίνει έμφαση:
- στη δύναμη τής σωστά διατυπωμένης ερώτησης
- στην ενεργό αναζήτηση και την ερμηνεία πληροφοριών
- στην παραγωγή νέων ερωτήσεων και νοημάτων
Η σημασία τής γλώσσας και τής σκέψης στην ΤΝ
Η Τεχνητή Νοημοσύνη, και ιδιαίτερα τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα (Large Language Model (LLM)) όπως το ChatGPT, βασίζεται εξ ολοκλήρου στη γλώσσα. Κι όμως, στην εκπαιδευτική πράξη η γλωσσική διάσταση τής ΤΝ παραμένει υποτιμημένη. Η ημερίδα θέτει στο επίκεντρο τη γλωσσική και την εννοιολογική ακρίβεια. Η διατύπωση ενός ερωτήματος δεν είναι απλή υπόθεση: απαιτεί γνώση, αφαιρετική ικανότητα, σύνθεση, σαφήνεια και βαθιά κατανόηση των εννοιών. Όταν ο μαθητής δεν διαθέτει «πλούσιο νοητικό χάρτη», δεν μπορεί να ρωτήσει ουσιαστικά –και άρα δεν μπορεί να μάθει ουσιαστικά. Η ΤΝ μπορεί να γίνει εξαιρετικός σύμμαχος στην ενίσχυση τής σκέψης και τού λόγου, εφόσον προηγηθεί συστηματική καλλιέργεια γλωσσικών και εννοιολογικών εργαλείων.
Οι πέντε πειραματικές εργασίες με μαθητές
Ένας από τους πιο πρωτότυπους και ουσιαστικούς άξονες τής ημερίδας είναι η παρουσίαση πέντε βιωματικών εκπαιδευτικών δράσεων, που σχεδιάστηκαν και υλοποιήθηκαν από εκπαιδευτικούς των Αρσακείων Σχολείων με τις μαθητικές τους ομάδες στο διάστημα Οκτωβρίου – Δεκεμβρίου 2025. Οι δράσεις αυτές βασίστηκαν στο σχήμα «Ερώτηση – Έρευνα – Ερώτηση», με την υποστήριξη εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης.
Επιστημονική επιτροπή
Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία:
Σωτήριος Γκλαβάς, φιλόλογος, Γενικός Γραμματέας τού Δ.Σ. τής Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας, υπεύθυνος για το e-arsakeio, πρ. Πρόεδρος τού Παιδαγωγικού Ινστιτούτου και τού Ι.Ε.Π.
Άρης Μαυρομμάτης, μαθηματικός ‒ θεωρητικός Τέχνης, Καθηγητής Ανάπτυξης Υπερμέσων τού Κέντρου Επιμόρφωσης και Διά Βίου Μάθησης (ΚΕ.ΔΙ.ΒΙ.Μ.) τού Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας
Δημήτριος Μούρτζης, Καθηγητής τού Τμήματος Μηχανολόγων και Αεροναυπηγών Μηχανικών τού Πανεπιστημίου Πατρών, Διευθυντής Εργαστηρίου Συστημάτων Παραγωγής και Αυτοματισμού (LMS) Π.Π.
Δρ Νέλλη Παππά, γλωσσολόγος, Επόπτρια των Σχολείων τής Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας
Σοφία Σταθοπούλου, δασκάλα ‒ μαθηματικός, MSc Διδακτικής Μαθηματικών, Αναπληρώτρια Επόπτρια των Αρσακείων – Τοσιτσείων Σχολείων
Σύμβουλοι Εκπαίδευσης:
Αγαπούλα Ευθυμιοπούλου, Σύμβουλος Εκπαίδευσης Νηπιαγωγών Ανατολικής Αττικής
Μίλτος Καρβούνης, Σύμβουλος Εκπαίδευσης Δασκάλων Ανατολικής Αττικής
Κωνσταντίνος Μαραγκός, Σύμβουλος Εκπαίδευσης Πληροφορικής Β΄ Αθήνας
Παναγιώτα Παναγιωτοπούλου, Σύμβουλος Εκπαίδευσης Νηπιαγωγών Β΄ Αθήνας
Ζαχαρούλα Ταβουλάρη, Σύμβουλος Εκπαίδευσης Δασκάλων Β΄ Αθήνας
Οργανωτική επιτροπή
Σοφία Σταθοπούλου, δασκάλα ‒ μαθηματικός, MSc Διδακτικής Μαθηματικών, Αναπληρώτρια Επόπτρια των Αρσακείων – Τοσιτσείων Σχολείων
Αθηνά Μακροπόδη, δασκάλα, Συντονίστρια Μαθημάτων των Αρσακείων – Τοσιτσείων Δημοτικών Σχολείων
Νίκη Θεοδωρακοπούλου, Διευθύντρια Α΄ Αρσακείου Δημοτικού Σχολείου Ψυχικού
Πόλυ Ανδριανοπούλου, MA, Διευθύντρια Β΄ Αρσακείου Δημοτικού Σχολείου Ψυχικού
Νότα Φιλιππίδη, Διευθύντρια Γ΄ Αρσακείου Δημοτικού Σχολείου Ψυχικού
Λουκία Μπατσόλα, Διευθύντρια Αρσακείου Νηπιαγωγείου Ψυχικού
Αποστολία Πόρποδα, Med, Διευθύντρια Α΄ Αρσακείου-Τοσιτσείου Δημοτικού Σχολείου Εκάλης
Ευάγγελος Στάθης, Διευθυντής Β΄ Αρσακείου-Τοσιτσείου Δημοτικού Σχολείου Εκάλης
Νίκος Λαγουδάκης, Med, Διευθυντής Γ΄ Αρσακείου-Τοσιτσείου Δημοτικού Σχολείου Εκάλης
Γιώτα Παππά, MSc, Διευθύντρια Αρσακείου-Τοσιτσείου Νηπιαγωγείου Εκάλης
Γραμματειακή υποστήριξη
Γιολάντα Αγγελοπούλου, Εποπτεία των Σχολείων τής Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας
Φωτεινή Λιγούρη, Γραμματεία Δημοτικών Σχολείων
Τεχνολογική υποστήριξη
Δημήτρης Μόντινος, Προϊστάμενος Μηχανογράφησης τής Φ.Ε.
Γιώργος Τράπαλης, Υπεύθυνος ιστοσελίδας, κοινωνικών δικτύων, δημοσιεύσεων και βιβλιοθηκών τής Φ.Ε.
Γιώργος Μπουρούσας, Τμήμα Μηχανογράφησης τής Φ.Ε.
Τεχνική υποστήριξη
Ειρήνη Τσάφου, Προϊσταμένη εργατοτεχνικού προσωπικού των Αρσακείων Σχολείων Ψυχικού
Κεντρικές ομιλίες
Δρ Νέλλη Παππά, γλωσσολόγος, Επόπτρια των Σχολείων τής Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας
Δημήτριος Μούρτζης, Καθηγητής τού Τμήματος Μηχανολόγων και Αεροναυπηγών Μηχανικών τού Πανεπιστημίου Πατρών, Διευθυντής Εργαστηρίου Συστημάτων Παραγωγής και Αυτοματισμού (LMS) Π.Π.
Άρης Μαυρομμάτης, μαθηματικός ‒ θεωρητικός Τέχνης, Καθηγητής Ανάπτυξης Υπερμέσων τού Κέντρου Επιμόρφωσης και Διά Βίου Μάθησης (ΚΕ.ΔΙ.ΒΙ.Μ.) τού Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας
Εισηγήσεις – Παρουσιάσεις εργασιών (αλφαβητικά)
Μυρτώ Αναγνωστάκη, δασκάλα, ΜΑ, Γ΄ Αρσάκειο Δημοτικό Ψυχικού
Δρ Κατερίνα Βασιλά, δασκάλα, Υποδιευθύντρια στο Β΄ Αρσάκειο Δημοτικό Ψυχικού
Πολυξένη Γεωργούλα, νηπιαγωγός, Αρσάκειο-Τοσίτσειο Νηπιαγωγείο Εκάλης
Χάιδω Δρυμαλίτου, νηπιαγωγός, Αρσάκειο-Τοσίτσειο Νηπιαγωγείο Εκάλης
Δρ Ειρήνη Ζέρβα, δασκάλα, Β΄ Αρσάκειο Δημοτικό Ψυχικού, γλωσσολόγος, λογοθεραπεύτρια, μεταδιδακτορική ερευνήτρια-συνεργάτιδα στο Τμήμα Ιατρικής Α.Π.Θ.
Δήμητρα Ιακωβάκη, δασκάλα, ΜΕd, Υποδιευθύντρια στο Γ΄ Αρσάκειο Δημοτικό Ψυχικού
Έρη Παπαγεωργίου, αρχαιολόγος, υπεύθυνη των εργαστηρίων Ιστορίας και Τέχνης, επιγραφικής συλλογής και δειγματικής ανασκαφής των Αρσακείων Σχολείων
Ρούλα Ρεκουντίνη, δασκάλα, MSc, Υποδιευθύντρια στο Β΄ Αρσάκειο-Τοσίτσειο Δημοτικό Εκάλης
Ασημίνα Στέφου, πληροφορικός, MSc, Α΄ Αρσάκειο Δημοτικό Ψυχικού
Δρ Φανή Τριπολιτσιώτη, γεωλόγος, υπεύθυνη τού Μουσείου Φυσικής Ιστορίας των Αρσακείων Σχολείων
Κώστας Χωριανόπουλος, δάσκαλος, MSc, Υποδιευθυντής στο Α΄ Αρσάκειο Δημοτικό Ψυχικού, μέλος τής Συντονιστικής Επιτροπής τού Διεθνούς Δικτύου Εκπαίδευσης για την Αειφορία «Myth2space»
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΗΜΕΡΙΔΑΣ
| 09.00-09.20 | Προσέλευση |
| 09.20-09.30 | Έναρξη – Καλωσόρισμα – Χαιρετισμοί |
Προεδρείο:
Σωτήριος Γκλαβάς, Σοφία Σταθοπούλου
Κεντρικές ομιλίες
| 09.30-10.10 | Το Μέλλον τής Μάθησης: 190 χρόνια εμπειρίας των Αρσακείων Σχολείων συναντούν την Τεχνητή Νοημοσύνη
Δρ Νέλλη Παππά, γλωσσολόγος, Επόπτρια των Σχολείων τής Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας |
| 10.10-10.50 | Νέες γνώσεις και δεξιότητες στην εκπαίδευση στο πλαίσιο τής ψηφιακής εποχής
Δημήτριος Μούρτζης, Καθηγητής τού Τμήματος Μηχανολόγων και Αεροναυπηγών Μηχανικών τού Πανεπιστημίου Πατρών, Διευθυντής Εργαστηρίου Συστημάτων Παραγωγής και Αυτοματισμού (LMS) Π.Π. |
| 10.50-11.30 | Όταν η ερώτηση γίνεται μέθοδος: Μάθηση σε συνθήκες συν-νοημοσύνης
Άρης Μαυρομμάτης, μαθηματικός ‒ θεωρητικός Τέχνης, Καθηγητής Ανάπτυξης Υπερμέσων τού Κέντρου Επιμόρφωσης και Διά Βίου Μάθησης (ΚΕ.ΔΙ.ΒΙ.Μ.) τού Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας |
| 11.30-12.00 | Ερωτήσεις – Συζήτηση |
| 12.00-12.30 | ΔΙΑΛΕΙΜΜΑ (Καφές ‒ Κεράσματα) |
Μικροδιδασκαλίες με τη χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης
από εκπαιδευτικούς των Αρσακείων – Τοσιτσείων Δημοτικών Σχολείων
Προεδρείο:
Αγαπούλα Ευθυμιοπούλου, Κωνσταντίνος Μαραγκός,
Παναγιώτα Παναγιωτοπούλου, Ζαχαρούλα Ταβουλάρη
| 12.30-12.50 | Οικονομία και Μαθηματικά στην κοινωνία μας
Μαθητές διερευνούν κοινωνικά φαινόμενα (π.χ. ανισότητες, καταναλωτικά πρότυπα) με ερωτήματα που οδηγούν σε στατιστική και μαθηματική προσέγγιση. Η ΤΝ υποστηρίζει την ανάλυση και την ερμηνεία δεδομένων και τη διατύπωση υποθέσεων. Δρ Κατερίνα Βασιλά, δασκάλα, Υποδιευθύντρια στο Β΄ Αρσάκειο Δημοτικό Ψυχικού |
| 12.50-13.10 | Περιβάλλον και δημιουργία αφηγήματος
Από περιβαλλοντικές κρίσεις σε αφηγήσεις. Οι μαθητές χρησιμοποιούν την ΤΝ για να συνθέσουν οικο-αφηγήσεις που συνδυάζουν τεκμηρίωση και δημιουργική γραφή. Ρούλα Ρεκουντίνη, δασκάλα, MSc, Υποδιευθύντρια στο Β΄ Αρσάκειο-Τοσίτσειο Δημοτικό Εκάλης Δρ Φανή Τριπολιτσιώτη, γεωλόγος, υπεύθυνη Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Αρσακείων Σχολείων |
| 13.10-13.30 | Από το «περίπου» στο «ακριβώς» – Φυσική γλώσσα και Μαθηματικά
Μελετάται η απόσταση μεταξύ καθημερινής και μαθηματικής γλώσσας. Η ΤΝ υποστηρίζει και αναλύει την εννοιολογική κατανόηση και τη γεφύρωση τής διαφοράς. Δρ Ειρήνη Ζέρβα, δασκάλα, Β΄ Αρσάκειο Δημοτικό Ψυχικού, γλωσσολόγος, λογοθεραπεύτρια, μεταδιδακτορική ερευνήτρια-συνεργάτιδα στο Τμήμα Ιατρικής Α.Π.Θ. Ασημίνα Στέφου, πληροφορικός, MSc, Α΄ Αρσάκειο Δημοτικό Ψυχικού |
| 13.30-13.50 | Τρισδιάστατος ψηφιακός σχεδιασμός και εκτύπωση
Από την ιδέα στην πράξη. Οι μαθητές σχεδιάζουν αντικείμενα και τα υλοποιούν με 3D εκτύπωση, χρησιμοποιώντας ΤΝ στη φάση τού σχεδιασμού και τής βελτιστοποίησης. Μυρτώ Αναγνωστάκη, δασκάλα, ΜΑ, Γ΄ Αρσάκειο Δημοτικό Ψυχικού Δήμητρα Ιακωβάκη, δασκάλα, MEd, Υποδιευθύντρια στο Γ΄ Αρσάκειο Δημοτικό Ψυχικού |
| 13.50-14.10 | Από τον μύθο στη διαστημική έρευνα
Οι μαθητές ξεκινούν από μυθολογικές εικόνες τού κόσμου και οδηγούνται σε σύγχρονες ερωτήσεις γύρω από τη διαστημική εξερεύνηση. Η ΤΝ βοηθά στη σύνδεση επιστημονικής και ανθρωπιστικής σκέψης. Πολυξένη Γεωργούλα, νηπιαγωγός, Αρσάκειο-Τοσίτσειο Νηπιαγωγείο Εκάλης Χάιδω Δρυμαλίτου, νηπιαγωγός, Αρσάκειο-Τοσίτσειο Νηπιαγωγείο Εκάλης Έρη Παπαγεωργίου, αρχαιολόγος, υπεύθυνη των εργαστηρίων Ιστορίας και Τέχνης, επιγραφικής συλλογής και δειγματικής ανασκαφής των Αρσακείων Σχολείων Κώστας Χωριανόπουλος, δάσκαλος, MSc, Υποδιευθυντής στο Α΄ Αρσάκειο Δημοτικό Ψυχικού, μέλος τής Συντονιστικής Επιτροπής τού Διεθνούς Δικτύου «Myth2space» |
| 14.10-14.30 | Ερωτήσεις – Συζήτηση |
| 14.30-15.00 | Στρογγυλό τραπέζι: Σωτήριος Γκλαβάς, Άρης Μαυρομμάτης, Δημήτριος Μούρτζης, δρ Νέλλη Παππά
Συμπεράσματα – Λήξη |
Στο τέλος τής ημερίδας θα δοθεί βεβαίωση παρακολούθησης.
